بهداشت و سلامت

نقشه راه تغییر ؛ عوامل تداوم عادت

فایل صوتی شماره 2 نقشه راه تغییر ؛ عوامل تداوم عادت


امروز را می خواهیم با این سوال شروع کنیم که عوامل تداوم عادت چیست؟ یا چه عواملی سبب شکل گیری و ادامه عادت ها می شوند؟ چه چیزی عادت ها را تقویت می کند؟ چرا عادت ها را تکرار می کنیم؟ وقتی دلیل عادت ها و رفتارها را بدانیم بهتر آنها را کنترل خواهیم کرد.

 

چرخه عادت ها

کلیدی ترین و اصلی ترین موضوعی که سبب شروع، تقویت و ادامه عادت می شود چرخه عادت ها است.  این چرخه از سه قسمت سرنخ، رفتار و پاداش تشکیل شده است.

عوامل تداوم عادت- چرخه عادت ها

 

1- بخش اول عوامل تداوم عادت ؛ سرنخ یا محرک

سرنخ، نشانه ای است که سبب جلب توجه از طریق احساس، هیجانات ویا چیزهای دیگر می شود. سرنخ دقیقا شروع کننده عادت است حتی سبب تقویت رفتار هم می شود. دقیقا  همان کاری که  جرقه کوچک با انبار باروت انجام می دهد. مثلا مغازه لباس فروشی را می بینید و خرید می کنید. در اینجا دیدن مغازه لباس فروشی سرنخ است.  آیا تا حالا شنیده اید که
می گویند اگر خانم ها هنگام ناراحتی اسم بازار را بشنوند حالشان خوب می شود. پس شنیدن اسم بازار سرنخ است. هنگام رژیم استرس دارید و سراغ خوراکی های پرکالری می روید. در حقیقت سرنخ استرس است که سبب می شود خوراکی های ناسالم را انتخاب کنید.

همچنین بخوانید:  حاملگی مولار چیست؟

عوامل تداوم عادت- سرنخ یا محرک

 

2- بخش دوم عوامل تداوم عادت ؛ رفتار

رفتار بلافاصله بعد از سرنخ اتفاق می افتد. بعد از اینکه سرنخ یا رفتار دائما تکرار می شود مسیر عصبی آن شکل می گیرد و تبدل به رفتار ناخودآگاه می شود. پس هنگامی که می گوییم اراده نداریم درست نیست. رفتار و سرنخ با تکرار مداوم به عادت تبدیل می شوند. این مطلب را برای توجیه تنبلی و ناتوانی نگفتیم بلکه خواستیم حواستان به رفتارهایتان باشد.  ممکن است برای شما هم اتفاق افتاده باشد که فروشگاهی را ببنید که تخفیف زده است پس بی اختیار به سمتش می روید و وسایلی را می خرید که اصلا نیازی به آنها ندارید. مثلا تخم مرغ پز را حراج زده است؟ مگر چقدر شما تخم مرغ می خورید؟ برای همه ما اتفاق افتاده است که گاهی اوقات بعد از خرید پشیمان می شویم و تحت تاثیر کلمه حراج قرار گرفتیم.

همچنین بخوانید:  قرص فمودین دینه و فواید آن برای رفع اختلالات قاعدگی

عوامل تداوم عادت- رفتار

 

3- بخش سوم عوامل تداوم عادت ؛ پاداش

پاداش حس خوبی است که بعد از رفتار به وجود می آید. مثلا بعد از خرید جنس حراجی حس اینکه چیزی با قیمت مناسب خریدیم پاداش است یا نفس عمیق و حس خوبی که بعد از خوردن نان خامه ای دارید. کاری به عذاب وجدان بعدش نداریم اما برای مدتی حالمان را خوب می کند. حس خوب و پاداش به دلیل ترشح هورمون شادی (هورمون دوپامین) در مغز است. مغز در هنگام خوشحالی هورمون دوپامین ترشح  می کند. مغز عاشق دوپامین است و هر کاری انجام می دهد تا دوپامین دوباره تزریق شود. از نتایج ترشح این هورمون احساس لذت و شادی است.

اکنون می خواهیم سه بخش چرخه عادت را با مثال توضیح دهیم. مثلا در ماه رمضان تصمیم می گیرید حتما روزه را با خرما و چای باز کنید، بعد غذای سبک و دو ساعت بعد شام بخورید. این کار تصمیمی است که گرفتید اما حقیقت این است که با شروع اذان جمله بخور کی نخور در ذهن مرور می شود. ناگهان به خودتان می آیید که برنامه غذایی را فراموش و اشتباه کردید. بعد از تمام کردن خوراکی خود را با جمله یک شب هزار شب نمی شود آرام می کنید.

همچنین بخوانید:  چگونه بفهمیم فشار خونمان بالاست یا پایین؟

عوامل تداوم عادت- پاداش

 

در این داستان:

محرک یا سرنخ غداهای سر سفره است. خوردن رفتار و احساس لذت از خوردن هم پاداش است که به دلیل ترشح هورمون دوپامین اتفاق می افتد. گاهی اوقات آنقدر احساس لذت  را دوست داریم که غذا می خوریم تا لذت ببریم نه اینکه انرژی بگیریم. در نهایت این پرخوری هم منجر به مشکلات گوارشی می شود. آیا متوجه شدید چرخه عادت چیست؟

 

تمرین

اکنون دست به کار شوید و حداقل دو الی سه تا چرخه عادت را در خود شناسایی و یادداشت کنید. شناخت چرخه عادت کمک می کند در جلسات بعدی بهتر پیش بروید.

عوامل تداوم عادت- تمرین

 

لطفا به این مطلب امتیاز دهید


5
(2 votes)

منبع

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

CAPTCHA ImageChange Image